Odwiedź rezerwat Prządki niedaleko Krosna i poznaj to niewielkie skalne miasto

Dawno temu córki kasztelana zamku w Odrzykoniu zakochały się w rycerzu, tak długo starały się nauczyć prząść nici, aby wykonać zadanie, które pozwoli którejś zdobyć jego rękę, że dzień święty nadszedł, a na dziewczęta spadła kara sroga, zamienione zostały w zimne kamienie. Tak oto powstały Prządki koło zamku Kamieniec w Odrzykoniu, potężne ostańce, które od wieków fascynują ludzi swoimi fantazyjnymi formami.

Rezerwat Prządki to malownicze skalne miasto, które znajdziesz na wschód od zamku Kamieniec w Odrzykoniu, niedaleko Krosna. Zobaczysz tutaj grupę potężnych ostańców piaskowcowych, które stoją pośród drzew na niewielkim wzgórzu, jest ich tu całkiem sporo, a najokazalsza ze skał ma 20 metrów wysokości. To miejsce oczarowało mnie już kilka razy, warto je odwiedzić, spacer przez najciekawszą część rezerwatu zajmie ci niecałe pół godziny w dwie strony, lecz możesz też odbyć dłuższą wycieczkę, poniżej podrzucam pomysły na to.

Jak dojść do rezerwatu Prządki w Korczynie?

Przez rezerwat Prządki przechodzi czarny szlak turystyczny poprowadzony spod zamku Kamieniec w Odrzykoniu na Czarny Dział nad Węglówką, lecz nie musisz iść aż tak daleko, no, chyba że szukasz pomysłu na całodzienną wycieczkę, gdyż można zrobić w ten sposób pętlę o długości ok. 18 km. Do samych skałek w Czarnorzekach dojdziesz od zamku w około 40 minut, do pokonania jest 1,7 km w jedną stronę, po drodze mija się grodzisko i cmentarzysko kurhanowe, lecz można też podjechać samochodem na parking pod rezerwatem, o czym poniżej.

Można jednak pominąć spacer szlakiem między zamkiem Kamieniec a Prządkami i podjechać na parking na drodze wojewódzkiej 991 (Krosno – Lutcza) przy granicy rezerwatu (49.742586, 21.799433). Przejście przez skalne miasto z tego miejsca zajmuje 10 minut, a przez cały rezerwat około 20 minut, powrót tą samą trasą. Jednak jeśli pójdziesz dalej na wprost (szlak skręca w lewo) asfaltem, to możesz jeszcze obejrzeć grupy skałek na Sokolim Grzbiecie (na prawo od asfaltu), a jak zejdziesz do zabudowań, to znajdziesz tutaj niewielką wieżę widokową (49.738912, 21.834498). Jeśli zdecydujesz się na ten dłuższy wariant, to z parkingu do wieży przejdziesz w ok. 50 min, do pokonania jest odległość 2,9 km, jeśli dołączysz do tego Sokoli Grzbiet, to w ok. 1 h 30 min, odległość 4,3 km. Powrót spod wieży zajmuje ok. 1 godzinę. Poniżej na mapce oznaczyłam te miejsca.

Tajemnicze skały obok zamku Kamieniec w Odrzykoniu

Niegdyś Prządki stały na gołych wzgórzach, nie zasłaniał ich las, Maciej Bogusz Stęczyński w „Okolicach Galicyi” z 1847 roku (strony 7-9) opisuje je tak: (...) postrzega się je najprzód z miasteczka Krosna. (...) sterczą one, i nieruchomo zdają się jakby jakieś skamieniałe pomniki nie dziesiejszego świata przypatrywać się rozciągniętej pod niemi dolinie i wszystkiemu co się tam kiedyś działo i dzieje. Jakby duchy w skałę zaklęte. (...) Widok z podnóża tych skał jest rozmaity, obszerny i wspaniały. Póki okiem zasięgnąć, równina i równina, a na niej miasta, wioski, lasy i gaje różnobarwnemi ciągną się smugami. (...) A dalej w fioletowym nieba błękicie nikną jakby blade rysunki, śnieżne szczyty Tatrów.

Podobno okoliczna ludność, obserwując Prządki, przepowiadała pogodę – jeśli chmura pojawiała się nad nimi, to przez następne dni była niepogoda. Wierzono, że ostańce kiedyś rosły do góry i z pewnością ich szczyty skryłyby się w niebie, o ile skały nie przewróciłyby się i nie zniszczyły okolicy, dlatego pokropiono je wodą święconą i dopiero wtedy rosnąć przestały, bo złe duchy w nich ukryte straciły swoją moc.

Bajeczne nazwy w rezerwacie Prządki

W rezerwacie Prządki najbardziej okazałe i znane są skały: Prządka Baba o wysokości 20 metrów, Prządka Matka o wysokości 18 metrów, Herszt o takiej samej wysokości i Zbój Madej o wysokości 15 metrów. To tradycyjne nazwy ostańców w rezerwacie Prządki, lecz wspinacze poszczególnym skałom nadali inne imiona, są tu: Schodki, Skalne Grzyby, Orzech Skrajny i Orzech Zadni, Dziewica, Amant, Zadnia, Rozległa, Nad Studnią, Szalupa, Okręt, Ryba, Niżna Turniczka, Leśna Płyta. Odsłonięcia piaskowców można znaleźć także poza rezerwatem, również mają wesołe nazwy, mnie najbardziej urzekł Plemnik, ale jest też Aligator, Piramidki, Wielbłąd, Hokejka, Jaskółka, Owca, Szaman, Wysoka, Demon, Obelisk i Sarni Murek – uwielbiam poczucie humoru wspinaczy, zawsze przeglądam jakie nazwy nadali skałom i trasom wspinaczkowym, można się nie raz uśmiechnąć.

Rezerwat Prządki obok Korczyna

Skalne miasto obok Korczyna zauważone zostało przez naukowców już na początku XX wieku, w 1932 roku prof. Henryk Świdziński przedstawił projekt i postulował utworzenie rezerwatu poprzez wykupienie skał z rąk prywatnych, lecz nie udało się to. Wcześniej, bo w latach 20. XX wieku starostwo krośnieńskie zakazało naruszania skał, to jednak nie wstrzymało procederu pozyskiwania materiału skalnego z Prządki Matki. W 1938 roku właściciel tego ostańca chcąc dalej eksploatować tę skałę, ubiegając się o zgodę na to u starosty, dostał wymóg dostarczenia zdjęć obiektu wykonanych ze wszystkich stron, w tym z góry. W owym czasie nie było dronów, a zdjęcia lotnicze były rzadkością, lecz kto jak nie Polak? Wyobraź sobie, że właściciel Prządki Matki zdjęcia dostarczył. W celu ich wykonania zbudowana została kilkudziesięciometrowa wieża drewniana.

Rezerwat Prządki obok Korczyna utworzono dopiero w 1957 roku, jego powierzchnia to 13,62 ha. Tutejsze stanowisko geologiczne jest ciekawe i wyjątkowe, ponieważ na odcinku kilku kilometrów występują tutaj aż 23 warstwy różnych utworów geologicznych, które są na siebie nasunięte w trzech seriach: skolskiej, śląskiej i podśląskiej.

Skalne Prządki – geologiczna ciekawostka

Skalne Prządki obok Korczyna zbudowane są z piaskowca ciężkowickiego, który nie powstał w miejscu, w którym go dzisiaj oglądamy jako fantazyjne skalne miasto. Pod koniec paleogenu doszło do ruchów tektonicznych, które wypiętrzyły górotwór, a następnie stopniowo przesunęły go kilkadziesiąt kilometrów na północ, ten proces doprowadził do powstania antykliny Czarnorzek – nazwana została od nazwy miejscowości. Wyróżniono tutaj ponad 20 różnych utworów geologicznych, pojawiają się tu m.in. piaskowce ciężkowickie, łupki pstre, warstwy hieroglifowe, łupki cieszyńskie, piaskowce lgockie, łupki godulskie, margle fukoidowe, piaskowce istebniańskie, piaskowce kliwskie, łupki menilitowe, piaskowce krośnieńskie. O geologii tego miejsca mogłabym pisać więcej, gdyż opracowań tematu mi nie brakuje, lecz myślę, że te kilka naukowych terminów wystarczy, gdyż niekoniecznie są one potrzebne do zachwycenia się tym miejscem.

W rezerwacie Prządki obejrzeć można rozmaite formy skałkowe, są tu ambony, baszty, mury i grzyby. W wielu miejscach można wypatrzeć na skałach ładnie wykształcone struktury komórkowe, struktury arkadowe oraz łańcuchowe, pionowe żłobki (żeberka), kociołki erozyjne, jamki i nisze – nie trzeba ich długo szukać, jest ich tutaj naprawdę dużo.

Legendy o Prządkach obok zamku Kamieniec

Jedną z legend o Prządkach obok zamku Kamieniec już przytoczyłam wyżej, lecz te niesamowite skały robią od wieków takie wrażenie, że doczekały się większej ilości historii tłumaczących ich powstanie. Niektóre z nich powiązane są z nazwą rezerwatu Prządki, opowiadają o dziewczętach próbujących prząść nici, a inne o zbójcach i magii. Te bajkowe wyjaśnienia zjawisk geologicznych zawsze mnie oczarowują, są łatwiejsze do pojęcia niż terminy naukowe.

Legenda o kasztelankach z zamku w Odrzykoniu przędących nici

Pewnego dnia do zamku Kamieniec w Odrzykoniu przybył orszak zbrojny dowodzony przez przystojnego rycerza, gdy zobaczyły go córki kasztelana, to od razu zakochały się w nim i nawet jedna z nich z wzajemnością, lecz była najmłodsza, a wedle obyczaju pierwsza za mąż powinna wyjść najstarsza. Kasztelan problem ten postanowił rozwiązać tak, że ta z jego córek, która pierwsza utka sobie ślubny welon, ta za mąż wyjdzie. Problem był jeden, że panny prząść nie umiały...
Kasztelanki usiadły do kołowrotków i zaczęły próbować nici tworzyć, a proste zadanie to nie było, bo na welon potrzebne były nitki cienkie niczym pajęcze. Dziewczęta siedziały dnie i noce przy zajęciu, cera im zszarzała, schudły, zbrzydły strasznie, lecz nie poddawały się. Czas upływał na próbach, aż wreszcie nadeszła Niedziela Wielkanocna, dzień święta wielkiego, w którym nikt pracować nie powinien. Gdy północ wybiła i niedziela nastała, jakaś magia nieczysta wyniosła panny z zamku, po czym zamieniła je w skały. Okoliczni mieszkańcy, dowiedziawszy się, jak doszło do tego dziwa, skały nazwali Prządkami.
W innej wersji tej legendy panny plotły płaszcz dla rycerza.

Legenda o trzech prządkach z Korczyny

W innej legendzie trzy dziewczęta z Korczyny zakochały się w tym samym młodzieńcu, a że młodzian nie umiał sam wybrać jednej na żonę, to urządziły między sobą konkurs – ta, która najszybciej uprzędzie nici na ślubną odzież, ta zostać miała jego żoną. Każda z dziewczyn chciała być pierwsza, więc nie przejmowały się dniem świętym, lecz miały na tyle pokory, że aby nie gorszyć mieszkańców Korczyny, to postanowiły zniknąć im z oczu i poszły prząść na okoliczne wzgórze. Za niegodne zachowanie prządki z Korczyna dopadła kara boska w momencie, gdy wybiły kościelne dzwony, wzywając na nabożeństwo, dziewczęta zamienione zostały w wielkie głazy.

Legenda o kasztelankach z zamku w Odrzykoniu i czarowniku

Pewnego pięknego dnia córki kasztelana zamku Kamieniec w Odrzykoniu wybrały się z dwórką na spacer do lasu, ich wycieczki pilnował czarownik Spycimir. Nagle pojawili się między drzewami zbójcy, pochwycili dziewczęta, ich los był w ich rękach. Spycimir, obawiając się o ich cnotę, rzucił czar, a jego moc była tak wielka, że w jednej chwili niewiasty skamieniały.
Przerażeni zbójcy zaczęli uciekać, lecz ich herszt Madej nie zląkł się, przyklęknął, łuk napiął i wycelował w czarownika – nie chybił, ugodził go w samo serce, lecz Spycimir ostatnim tchnieniem jeszcze jedno zaklęcie rzucił, zamienił herszta w skałę, do dzisiaj jego imię ona nosi.
Przeżyła tę napaść dwórka, która panien pilnowała, szybko na zamek wróciła i opowiedziała co się wydarzyło, lecz cóż z tego, gdy Spycimir nie żył i nie miał kto kasztelanek odczarować. Zrozpaczony ich ojciec sprowadzał różnych czarowników, lecz żaden z nich tak wielkiej mocy nie miał, aby odczynić zaklęcia. Podobno na pamiątkę tego, że dziewczęta były do kądzieli bardzo przywiązane, to skały Prządkami nazwano.

Rezerwat Prządki – parking, informacje praktyczne

• Rezerwat Prządki znajduje się przy drodze wojewódzkiej 991 z Krosna przez Korczynę na północ w stronę Rzeszowa.
• Samochód można zaparkować na parkingu naprzeciwko wejścia do rezerwatu: 49.742586, 21.799433
• Do rezerwatu nie można wchodzić z psem.
• W Czarnorzekach w pobliżu rezerwatu Prządki jest wieża widokowa: 49.738912, 21.834498
• Z centrum Krosna dojedziesz do rezerwatu Prządki w ok. 14 min (15 km); z Rzeszowa w ok. 51 min (47 km); z Gorlic w ok. 1 h 04 min (62 km).

Gdzie jest rezerwat Prządki niedaleko zamku Kamieniec w Odrzykoniu? Współrzędne GPS: 49.742285, 21.800660