Malowniczo położona drewniana cerkiew w Krzywej zbudowana została w dolince na północny-wschód od Popowych Wierchów w Beskidzie Niskim. Jej trójdzielna sylwetka schowana jest między drzewami, więc jadąc od strony Banicy, można ją przeoczyć, a jednak warto się tutaj zatrzymać i docenić urok tego miejsca.
Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana w Krzywej jest jednym z zabytków na Szlaku Architektury Drewnianej w Małopolsce. Wzorowana jest na cerkwiach staroruskich, jej trzy ośmioboczne kopuły oczarowują wzrok.
Cerkiew w Krzywej
Świątynia zbudowana została jako cerkiew łemkowska, dzisiaj jest kościołem katolickim NMP Niepokalanie Poczętej, lecz na wieżach pozostały krzyże prawosławne. Postawiono ją na miejscu wcześniejszych cerkwi. W historii Krzywej znana jest cerkiew z 1854 roku, która spłonęła w 1902 roku, po tym wydarzeniu odkupiono budynek starej cerkwi z Radocyny, a następnie w 1907 roku ukończono budowę nowej świątyni, ta jednak została spalona od ostrzału artyleryjskiego w czasie I wojny światowej. W latach 1924-1926 wzniesiono obecnie znany budynek.
Drewniana cerkiew w Krzywem jest trójdzielna, wieńczą ją trzy ośmioboczne kopuły umieszczone na wysokich tamburach (jest to podstawa kopuły). Dach i kopuły pokrywa blacha, ściany wykończono pionowymi deskami. Wnętrze jest skromne, nie ma tutaj polichromii na ścianach, a oryginalny ołtarz główny jest ubogi, nie zobaczysz tutaj charakterystycznego dla cerkwi bogatego ikonostasu, jedynym elementem dekoracyjnym jest tabernakulum. Ołtarze boczne pochodzą z XIX wieku.
Zachowały się tutaj oryginalne, ciekawe w formie ławki, które ułożone są schodkowo, nieco jak siedzenia w amfiteatrze, czyli ta najbliżej ołtarza jest najniższej umieszczona, a ta najdalej najwyżej. Warto też zwrócić uwagę na ozdobny trzyczęściowy balkon dla chóru.
Dzwonnica w Krzywem
Obok cerkwi stoi zabytkowa dzwonnica o drewnianej konstrukcji szkieletowej oszalowanej deskami. Budynek ma dwie kondygnacje z izbicą, które na zewnątrz są wyraźnie oddzielone od siebie daszkiem okapowym. Dzwonnica w Krzywem nakryta jest namiotowym dachem zwieńczonym makowicą z krzyżem prawosławnym.
Cmentarz grekokatolicki w Krzywem
W niewielkim oddaleniu od kościoła, poniżej zbudowanej naprzeciwko świątyni chyży, znajduje się zabytkowy cmentarz grekokatolicki w Krzywem – można do niego dojść drogą obok budynku. Zachowały się tutaj kamienne podstawy krzyży, krzyże kamienne i żelazne z końca XIX i początku XX wieku. Uwagę przykuwa rzeźba nagrobna z Matką Boską z dzieciątkiem.
Współczesnym grobem, który się tutaj wyróżnia, jest stela z krzyżem maltańskim, to grób Stefana Gelety. Znalazłam informacje, że w czasie II wojny światowej był on partyzantem i jako jedyny ze swojego oddziału ocalał, pozostali członkowie zostali schwytani i rozstrzelani w listopadzie i grudniu 1943 roku w Jaśle. Stefan Geleta jednak nie pocieszył się długo życiem, gdyż po wojnie pracował w UB w Gorlicach, zginął 21.04.1945 roku, został powieszony przez UPA. Niestety zwiedzając okolicę nie wiedziałam o cmentarzu, więc zamieszczam jedynie zdjęcia spod chyży, za którą znajduje się nekropolia.
Gdzie jest cerkiew w Krzywej w Beskidzie Niskim? Współrzędne GPS: 49.515066, 21.312749
