Wyspa Chrząszczewska na Zalewie Kamieńskim jest w czołówce największych wysp w Polsce, to miejsce piękne przyrodniczo, które skrywa także historyczne ciekawostki, kiedyś był tu kurhan megalityczny. Warto tutaj zajrzeć przy okazji zwiedzania Kamienia Pomorskiego, z którego na wyspę prowadzi przez Promną most.
Większość osób poznaje Wyspę Chrząszczewską, gdyż chce zobaczyć Królewski Kamień, inaczej nazywany Głazem Królewskim – miejsce legendarne, gdyż podobno to właśnie tutaj Bolesław Krzywousty witał flotę Słowian, po tym, jak podbił Pomorze. To również był mój główny cel, jednak okazało się, że wyspa jest na obszarze specjalnej ochrony ptaków Zalew Kamieński i Dziwna, a co za tym idzie, jest to miejsce ciekawe przyrodniczo. Dodatkowo są tu stare cmentarze, ruiny fabryki cementu i piękne widoki.
O czym przeczytasz we wpisie:
- Wyspa Chrząszczewska – geologiczny raj
- Przyrodnicze ciekawostki Wyspy Chrząszczewskiej
- Cmentarz poniemiecki na Wyspie Chrząszczewskiej
- Cmentarz ewangelicki na Wyspie Chrząszczewskiej
- Kurhany i cmentarzyska na Wyspie Chrząszczewkiej
- Ruiny fabryki cementu na Wyspie Chrząszczewskiej
- Wyspa Chrząszczewska i II wojna światowa
Wyspa Chrząszczewska – geologiczny raj
Jak już wspomniałam, moim głównym celem wycieczki na Wyspę Chrząszczewską był Królewski Kamień, znany także jako Głaz Królewski, który został przyniesiony tutaj przez lodowiec, jednak okazuje się, że to nie jedyna geologiczna ciekawostka wyspy na Zalewie Kamieńskim. Punkt widokowy na Głaz Królewski znajduje się na wysokim klifie, a kolejna geologiczna atrakcja jest właśnie w nim, więc trzeba zejść na poziom zalewu. Zaledwie kilkanaście metrów na zachód można w wysokiej ścianie wypatrzeć kilkumetrowy piaskowiec żelazisty, tzw. porwak, inaczej nazywany krą glacjalną. Został on wyrwany przez lodowiec z podłoża i przyniesiony w to miejsce.
A jak już jesteś pod klifem, to spójrz pod nogi, może wypatrzysz skamieniałości, o które podobno tutaj nietrudno, o czym niestety nie wiedziałam, będąc na miejscu i nie pobawiłam się w poszukiwacza skarbów. Można tutaj znaleźć amonity i belemnity. A jeśli wolisz coś współcześniejszego, to na brzegach Zalewu Kamieńskiego można obejrzeć przepiękne muszle różnych żyjątek wodnych, ja znalazłam całą plażę wysypaną muszelkowym żwirem.
Kolejną ciekawostką tutaj są złoża surowców mineralnych, takich jak miedź i srebro, gipsy, sól kamienna, sole potasowe, wydobywano tutaj wapień, kredę, glinę. Jednak to nie koniec bogactwa tego miejsca. Pod ziemią jest ropa naftowa i gaz ziemny, które są eksploatowane.
Więcej o Głazie Królewskim przeczytasz w moim wpisie: Głaz Królewski koło Kamienia Pomorskiego. Ciekawostka geologiczna Pomorza Zachodniego
Przyrodnicze ciekawostki Wyspy Chrząszczewskiej
Linia brzegowa Wyspy Chrząszczewskiej jest urozmaicona, są tu wysokie klify, a w innych miejscach brzegi łagodnie opadają do wody. Wędrując brzegiem Zalewu Kamieńskiego, można pozachwycać się przyrodniczymi ciekawostkami. Na wysypanych muszlami plażach można poczuć się jak w sklepie z różnorodnymi koralikami. Z szuwarów nie raz podrywają się czaple, słychać tu klangor żurawi, więc pewnie nie zdziwisz się, że Wyspa Chrząszczewska jest na obszarze specjalnej ochrony ptaków Zalew Kamieński i Dziwna. Także rośliny tutaj nie zawodzą, wiosną między drzewami można wypatrzeć m.in. białe kwiaty przebiśniegów i niebieskie cebulice, które niegdyś pewnie zasadzone, poczuły się tutaj jak w domu.
Cmentarz poniemiecki na Wyspie Chrząszczewskiej
Niecałe 450 metrów w linii prostej od punktu widokowego na Głaz Królewski, pośrodku pól uprawnych zachował się stary cmentarz poniemiecki. Miejsce to jest łatwo dostępne wczesną wiosną i o tej porze roku wyjątkowo pięknie się prezentuje, gdyż kwitną tutaj przebiśniegi i cebulica syberyjska, a wiekowe bluszcze tworzą nieco bajkowy klimat. Zachowało się tutaj dużo nagrobków, napisy na stalach są czytelne. Warto przy okazji oglądania Królewskiego Głazu przejść się tutaj, droga polna wiedzie krawędzią klifu, z którego rozpościerają się ładne widoki, można zobaczyć ślady działalności bobrów, usłyszeć żurawie i obserwować czaple.
Gdzie jest cmentarz poniemiecki na Wyspie Chrząszczewskiej? Współrzędne GPS: 53.979363, 14.714856
Cmentarz ewangelicki na Wyspie Chrząszczewskiej
Po prawej stronie drogi z Kamienia Pomorskiego do Chrząszczewa znajduje się jeszcze jeden cmentarz, jest to stary cmentarz ewangelicki na Wyspie Chrząszczewkiej. Miejsce jest zapomniane, zaniedbane, na części dawnej nekropolii wydobywano kiedyś piasek. Najbardziej rzuca się tutaj w oczy wał ułożony z kamieni.
Gdzie jest cmentarz ewangelicki na Wyspie Chrząszczewskiej? Współrzędne GPS: 53.957122, 14.745561
Kurhany i cmentarzyska na Wyspie Chrząszczewkiej
Wyspa Chrząszczewska to miejsce, w którym odnaleziono liczne ślady osadnicze, najstarsze z nich datuje się na schyłkowy paleolit, czyli już około 11 tysięcy lat temu mieszkali tu ludzie, są tu też ślady osad kultury pucharów lejkowatych sprzed ok. 3700-1900 r. p.n.e. Ponadto odnaleziono tutaj ślady po cmentarzyskach ciałopalnych, cmentarzysku szkieletowym oraz kurhanach. Na najwyższym wzniesieniu wyspy o nazwie Wyżawa (26,6 m n.p.m.) znajdowało się cmentarzysko megalityczne, na którym odnaleziono 18 grobowców. Eksploatacja złóż kredy na Wyspie Chrząszczewskiej niestety doprowadziła do zniszczenia tych śladów dawnych kultur zamieszkujących Pomorze Zachodnie. Kurhany umiejscowione były na południe od wsi Buniewice.
Gdzie był megalityczny kurhan na Wyspie Chrząszczewskiej? Współrzędne GPS: 53.968117, 14.725319
Gdzie był kurhan na Wyspie Chrząszczewskiej? Współrzędne GPS: 53.971608, 14.725731
Ruiny fabryki cementu na Wyspie Chrząszczewskiej – coś dla fanów urbexu
W zachodniej części wyspy, poniżej zabudowań wsi Buniewice można znaleźć w lesie ruiny fabryki cementu na Wyspie Chrząszczewskiej. Na wschód od ruin w XIX wieku rozpoczęto wydobycie margli kredowych, a pod koniec wieku zbudowano obok odkrywki cementownię. Fabryka działała do lat 20. XX wieku. Na archiwalnych zdjęciach można zobaczyć, jak potężne było to przedsięwzięcie, liczne kominy dominowały krajobraz. Był tu piec o długości 36 metrów. Aż ciężko w to uwierzyć, gdy zobaczy się stan obecny.
Dzisiaj miejsce jest całkowicie zarośnięte lasem, wiosną rosną tutaj piękne pełne przebiśniegi. Zwiedzając ruiny cementowni na Wyspie Chrząszczewskiej, zalecam zachować ostrożność, gdyż w terenie jest dużo gruzu, samotnych cegieł ukrytych pod liśćmi. Zachowały się tutaj ogromne baseny betonowe, w których odsączano wodę z wykopanego surowca, tunele i liczne murki. Podobno lata temu można było tutaj obejrzeć pozostałości po torach i wózkach transportowych, mnie nie udało się wypatrzeć takich ciekawostek, lecz może jeszcze ich pozostałości są tu ukryte.
Gdzie są ruiny fabryki cementu na Wyspie Chrząszczewskiej? Współrzędne GPS: 53.967444, 14.722518
Wyspa Chrząszczewska i II wojna światowa
W 1945 roku na Wyspie Chrząszczewskiej w rejonie ruin fabryki cementu stacjonowały oddziały niemieckie zabezpieczające drogi wodne i lądowe. W marcu 1945 roku kanałem służącym dawniej barkom do transportu surowców, a następnie przeprawiając się przez Dziwnę ewakuowali się na Wolin mieszkańcy wyspy, którzy uciekali przed zbliżającym się frontem. Podobno na wyspie umiejscowione były niemieckie wyrzutnie rakiet typu V, odnaleziono tu też płytkie groby pochowanych niemieckich żołnierzy.
