Wśród niewielkich gór Beskidu Niskiego znajdziesz wyjątkowy zabytek, jest nim dawna cerkiew w Krempnej. Jej drewniana bryła, oryginalna architektura i spokojne otoczenie przypominają o wielokulturowej przeszłości regionu oraz o społeczności Łemków, która przez pokolenia tworzyła historię wsi.
Wysoka wieża cerkwi w Krempnej góruje nad miejscowością, widać ją już z daleka, fakt, że świątynia przetrwała pożar w czasie działań wojennych w maju 1915 roku, gdy spłonęła niemal cała wieś, czyni ją zabytkiem wyjątkowym. Warto zajrzeć do jej wnętrza, w którym jest piękny ikonostas z początku XIX wieku.
O czym przeczytasz we wpisie:
Drewniana cerkiew w Krempnej
Cerkiew w Krempnej zbudowana została najprawdopodobniej w 1778 roku, taki rok jest na nadprożu przedsionka, lecz niektóre źródła podają 1783 rok jako rok zakończenia budowy, gdyż taki jest na zamku w drzwiach babińca. Można tutaj znaleźć jeszcze rok 1782, który znajduje się na tablicy erekcyjnej, umieszczono ją nad drzwiami wejściowymi do nawy, jest na niej zapisana ciekawostka, że poprzednia cerkiew w Krempnej miała 275 lat, nim ją wyburzono pod budowę nowej świątyni. Podobno materiał ze starej cerkwi został wykorzystany do budowy nowej, ale czy na pewno? Podejrzewa się, że rok 1778 może odnosić się nie do budowy nowej, a do przebudowy starej świątyni, o czym mogą świadczyć niektóre cechy konstrukcyjne. Jak było naprawdę? Tego nie wiem, ale z pewnością jest to budowla z długą historią i warto obejrzeć ten zabytek, przemierzając Beskid Niski.
Drewniana cerkiew w Krempnej jest przykładem świątyni typowej dla terenu zachodniej Łemowszczyzny, wyróżnia się ona wysoką wieżą izbicową nad babińcem, zróżnicowaną wysokością poszczególnych członów budowli, namiotowymi dachami łamanymi zwieńczonymi cebulastymi wieżyczkami z sygnaturką.
Najwyższym elementem cerkwi w Krempnej jest wieża z izbicą, wokół której jest oszalowana pionowymi deskami zachata – to ta przybudówka u podstawy, która okala wieżę. Górna część konstrukcji pokryta jest gontem, który pojawia się także na namiotowych dachach, widać tutaj kunszt dawnych dekarzy. To właśnie dachy jedno- i dwuzałamowe zwieńczone baniastymi hełmami z pozornymi latarniami są największą ozdobą budynku. Uroku wszystkiemu dodaje pomalowana na biało-niebiesko arkadowa dekoracja wieżyczek sygnaturkowych.
Po II wojnie światowej cerkiew greckokatolicka pw. śś. Kosmy i Damiana przeszła na własność skarbu państwa, po czym przekształcona w kościół parafialny pw. św. Maksymiliana Kolbego użytkowana była przez katolików do momentu wybudowania obok murowanego kościoła.
Wnętrze cerkwi w Krempnej
Przekroczywszy próg wieży, spójrz w prawo, stoi tutaj XVIII-wieczny feretron z Matką Boską, która uważana jest za cudowną, ma ona prawdziwe włosy. W przedsionku uwagę jeszcze zwraca osłonięte szybą malowidło przedstawiające św. Pawła, znajdziesz je na prawym węgarze portalu, który prowadzi w głąb świątyni.
We właściwym wnętrzu dawnej cerkwi w Krempnej można zobaczyć kompletny ikonostas wykonany przez Krasuckiego z Przemyśla w latach 1835-1836, jest przepiękny, bardzo bogaty, wydaje się wizualnie za duży w stosunku do wielkości wnętrza świątyni. Nietypowe jest w nim w strefie ikon namiestnych przedstawienie Chrystusa wręczającego klucze św. Piotrowi oraz ikony Matki Boskiej; Chrystus Nauczający z dwiema księgami, jedną zamkniętą, a drugą otwartą; śś. Kosma i Damian. Najcenniejszy tutaj jest rząd deesis pochodzący z wcześniejszego XVII-wiecznego ikonostasu, datowany jest na 1664 rok. Ładny jest również chór z bogato rzeźbioną balustradą.
Starszy ikonostas został zabrany do muzeum we Lwowie, kilka ikon z Krempnej znajduje się w skansenie w Sanoku.
Bogate wnętrze cerkwi w Krempnej
Pomimo tego, że cerkiew w Krempnej nie została pozostawiona samej sobie po wysiedleniach po II wojnie światowej, także nie została rozebrana przez pobliski PGR na materiał budowlany, jak co poniektóre świątynie w Beskidzie Niskim, to pod koniec XX wieku jej stan był dyskusyjny i o włos uniknięto pełnej katastrofy. W 2007 roku przystąpiono do remontu, po zabezpieczeniu wyposażenia, zrębowa kopuła się zawaliła. Remont zakończono w 2010 roku, w 2011 roku do wnętrza wróciły ikony przechowywane w Łańcucie przez niemal 40 lat.
Przed pracami z początku XXI wieku dach cerkwi w Krempnej pokryty był blachą, gont i dekoracyjne malowanie przywrócono w trakcie ostatniego remontu.
Figura św. Mikołaja w Krempnej
Obok parkingu przy kościele katolickim z cerkwią w tle stoi zabytkowa figura św. Mikołaja. Rzeźba wykonana została przez kamieniarzy z Bartnego, które dawniej było znanym ośrodkiem kamieniarskim, ich wyroby można znaleźć nawet w Bydgoszczy (kamienne koło młyńskie). Figura św. Mikołaja w Krempnej pochodzi z I połowy XIX wieku.
Krempna, cerkiew – parking, informacje praktyczne
- Samochód można zaparkować na parkingu przy kościele obok cerkwi.
- Cerkiew w Krempnej jest jednym z obiektów na Szlaku Architektury Drewnianej Podkarpackie.
- Z centrum Gorlic do Krempnej dojedziesz w około 45 minut (42 km); z Krosna w około 41 minut (41 km).
Gdzie jest cerkiew w Krempnej w Beskidzie Niskim? Współrzędne GPS: 49.511130, 21.504436
